സ്ത്രീ-പുരുഷ സൗന്ദര്യത്തെ നിർണയിക്കുന്നത്‌  ശരീര അവയവങ്ങളുടെ ആകൃതിയും ഇവയുടെ ലക്ഷണവും അനുസരിച്ചാണല്ലോ.   ഒരാളെ നമ്മൾ കാണുമ്പോൾ വിലയിരുത്തുന്നതും ഈ ലക്ഷ്ണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരിക്കും, പക്ഷെ ഈ വിലയിരുത്തലുകൾ ഒന്നും അറിഞ്ഞിട്ടല്ല.  എന്നാൽ ജ്യോതിഷത്തിൽ ലക്ഷണ ശാസ്ത്രത്തിനു വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.   ഒരുവനെ കാണുന്ന മാത്രയിൽ ശരീര ലക്ഷണം നോക്കി ഫലം പറയാൻ മികച്ച ജ്യോതിഷികൾക്ക് ആകും.  കോകേയ ശാസ്ത്രം,കോടാങ്കി ശാസ്ത്രം,കാമസൂത്രം,നാട്യ ശാസ്ത്രം  തുടങ്ങിയ പ്രാചീന ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ സ്ത്രീ-പുരുഷ ലക്ഷണങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട്.